- Artikel 50, lid 1, verplicht aanbieders om chatbots zo te ontwerpen dat mensen te horen krijgen dat ze met AI te maken hebben, tenzij dat duidelijk is. Het geldt vanaf 2 augustus 2026 en de Digital Omnibus heeft het niet gewijzigd.
- Bouw je je eigen chatbot (bijvoorbeeld een GPT-widget die intern of door een bureau voor je is ontwikkeld) en gebruik je die onder je eigen naam, dan ben jij de aanbieder. Zet je de AI-agent van Intercom of Zendesk aan, dan is de leverancier de aanbieder en ben jij gebruiksverantwoordelijke.
- Gebruiksverantwoordelijken hebben alleen in specifieke gevallen eigen plichten onder artikel 50: emotieherkenning of biometrische categorisering (lid 3), deepfakes en door AI geschreven tekst over zaken van algemeen belang (lid 4).
- In de praktijk moet elke website-eigenaar er toch voor zorgen dat het label zichtbaar is: een duidelijk eerste bericht plus een blijvend "AI"-label. Alleen een vermelding in de algemene voorwaarden is niet genoeg.
Wat artikel 50 echt zegt
Artikel 50 van de AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) is een korte lijst transparantieplichten voor "bepaalde AI-systemen". Ze gelden of het systeem nu een hoog risico heeft of niet. Voor chatbots telt het eerste lid:
"Aanbieders zorgen ervoor dat AI-systemen die bedoeld zijn om rechtstreeks met natuurlijke personen te interageren, zodanig worden ontworpen en ontwikkeld dat de betrokken natuurlijke personen worden geïnformeerd dat zij interageren met een AI-systeem, tenzij dit duidelijk is vanuit het oogpunt van een normaal geïnformeerde en redelijk omzichtige en oplettende natuurlijke persoon, rekening houdend met de omstandigheden en de gebruikscontext."
Drie dingen vallen op:
- De plicht ligt bij de aanbieder. Het is een ontwerpplicht: het systeem moet zo gebouwd zijn dat mensen worden geïnformeerd. Lid 1 noemt gebruiksverantwoordelijken niet.
- De uitzondering voor "duidelijke" gevallen is smal. Volgens de richtsnoeren van de Commissie over artikel 50 van 20 juli 2026 moet die beperkt worden uitgelegd, en ze noemen "AI-chatbots ingebouwd in online platforms of hulpmiddelen voor ondersteuning (helpdesks)" als voorbeeld waarin de uitzondering niet geldt.
- Lid 5 bepaalt de vorm: de informatie moet "op duidelijke en te onderscheiden wijze uiterlijk op het moment van de eerste interactie" worden gegeven, en moet voldoen aan de geldende toegankelijkheidseisen.
Veel pagina's over dit onderwerp zeggen dat "bedrijven die chatbots gebruiken die onder artikel 50 moeten melden". Dat haalt de rollen door elkaar. De wettelijke plicht in lid 1 ligt bij wie de aanbieder is. Zoals we hieronder uitleggen, is een website-eigenaar vaak gebruiksverantwoordelijke, en soms aanbieder zonder het te beseffen.
Ben je aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?
Een aanbieder ontwikkelt een AI-systeem, of laat het ontwikkelen, en brengt het onder eigen naam of merk in de handel of in gebruik, tegen betaling of gratis. Een gebruiksverantwoordelijke gebruikt een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid in een professionele context. De richtsnoeren van de Commissie geven twee voorbeelden die voor websites belangrijk zijn:
- Een bedrijf dat onder eigen naam een chatbot aanbiedt aan andere bedrijven, die hem zonder aanpassing in hun processen kunnen inbouwen, is de aanbieder. Zo zitten chatleveranciers die AI-agents als functie verkopen.
- Een bedrijf of overheidsorganisatie die intern een chatbot heeft ontwikkeld en die onder eigen naam voor eigen gebruik in gebruik neemt, is ook aanbieder. En een bedrijf dat een bestaand generatief AI-systeem neemt, het aanpast (bijvoorbeeld met nieuwe trainingsdata) en onder eigen naam in gebruik neemt, wordt de aanbieder van dat nieuwe systeem.
| Jouw situatie | Waarschijnlijke rol | Wat dat betekent |
|---|---|---|
| Intercom, Zendesk of een vergelijkbare helpdesktool met de AI-agent van de leverancier aangezet | Gebruiksverantwoordelijke (de leverancier is de aanbieder) | De leverancier moet de melding inbouwen. Jij controleert of die zichtbaar is en niet is uitgezet of overschreven door je eigen branding. |
| Livechat die alleen door mensen wordt beantwoord (Tawk.to, gewone Zendesk Chat) | Valt niet onder lid 1 | De bezoeker heeft geen contact met een AI-systeem. Voeg je door AI voorgestelde antwoorden toe die een mens verstuurt, dan heeft de bezoeker nog steeds met een mens te maken. |
| Een eigen widget, door je team of bureau gebouwd op een LLM-API (OpenAI, Mistral, Anthropic...) en gepresenteerd als "jouw" assistent | Aanbieder | Je moet de melding in het ontwerp inbouwen. De eigen plichten van de modelaanbieder als aanbieder van een AI-model voor algemene doeleinden gelden niet voor jouw interface. |
| Een chatbot van een leverancier die je ingrijpend aanpast (eigen trainingsdata, fine-tuning) en onder je eigen merk gebruikt | Mogelijk aanbieder van een nieuw systeem | Volgens het voorbeeld in de richtsnoeren maken aanpassing plus je eigen naam je tot aanbieder. Eenvoudige configuratie, zoals een kennisbank of tone of voice, wordt niet uitdrukkelijk behandeld. Wees voorzichtig. |
Waarom het gebruiksverantwoordelijken toch aangaat: verschijnt het label niet op je site, dan worden jouw bezoekers misleid. Daarnaast geldt het consumentenrecht. De richtsnoeren wijzen erop dat onder de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken en de Richtlijn consumentenrechten het feit dat een dienst door AI wordt aangestuurd een wezenlijk kenmerk kan zijn dat je moet vermelden, "ongeacht of de interactie als 'duidelijk' wordt beschouwd".
Waar gebruiksverantwoordelijken wel plichten hebben
De leden 3 en 4 van artikel 50 richten zich tot gebruiksverantwoordelijken. Voor een gemiddelde mkb-website worden ze in drie situaties relevant:
- Emotieherkenning of biometrische categorisering (lid 3). Zet je zo'n systeem in, dan moet je de mensen die eraan worden blootgesteld informeren. Let op de definitie: een systeem voor emotieherkenning leidt emoties af "op basis van hun biometrische gegevens" (artikel 3, punt 39). Sentimentanalyse van getypte chattekst is niet gebaseerd op biometrische gegevens. Een voicebot die de stemming afleidt uit de stem van de beller kan dat wel zijn, en emotieherkenning is op de werkplek en in het onderwijs volledig verboden (artikel 5, lid 1, onder f).
- Deepfakes (lid 4, eerste alinea). Genereert je chatbot of marketingteam realistische beelden, audio of video van echte personen, plaatsen of gebeurtenissen, dan moet je vermelden dat de content kunstmatig is.
- Door AI gegenereerde tekst over zaken van algemeen belang (lid 4, tweede alinea). Publiceer je door AI geschreven tekst "met als doel het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang", dan moet je dat vermelden, tenzij een mens de tekst heeft beoordeeld en iemand de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Een productveelgestelde-vragenpagina is geen informatie van algemeen belang. Een door AI geschreven nieuwsbericht over nieuwe regelgeving kan dat wel zijn.
Machineleesbare markering van gegenereerde content (watermerken, metadata) onder lid 2 is weer een plicht van de aanbieder. Kan je eigen chatbot beelden of audio genereren, dan moet jij ervoor zorgen dat de output wordt gemarkeerd, voor zover technisch haalbaar.
Hoe en wanneer je het meldt
De richtsnoeren van de Commissie beschrijven wat werkt en wat niet. Aanbevolen technieken zijn onder meer:
- een begroeting in het eerste bericht die zegt dat de assistent AI is;
- een label in gewone taal bij het invoerveld, bij voorkeur zichtbaar tijdens het hele gesprek;
- visuele signalen zoals een "AI"-label of -icoon, als aanvulling op de tekst;
- voor voicebots een gesproken mededeling aan het begin ("Dit is een assistent die werkt met AI"), met herinneringen in lange gesprekken.
De richtsnoeren noemen ook technieken die op zichzelf onvoldoende zijn: een vermelding alleen in de algemene voorwaarden, URL's of documentatie; machineleesbare markeringen die de gebruiker niet kan waarnemen; vage labels zoals een algemene "assistent"; en mensachtige persona's die kunnen misleiden. Een chatbot die "Sophie" heet, met een stockfoto van een lachende medewerker en zonder AI-label, is precies waar de regel op mikt.
Timing: uiterlijk bij de eerste interactie. Voor een chatwidget betekent dat het moment waarop het gesprek opent, niet na drie berichten. Toegankelijkheid: moet je website al aan toegankelijkheidsregels voldoen (de Webtoegankelijkheidsrichtlijn voor overheden, de Europese toegankelijkheidswet voor veel consumentendiensten), dan moet de melding daar ook aan voldoen. Schermlezers moeten het label kunnen voorlezen, dus vertrouw niet alleen op een gekleurd icoon.
Datums, de Digital Omnibus en boetes
- 2 augustus 2026: artikel 50 gaat gelden. Er is geen overgangsregeling voor chatbots: systemen die al voor die datum draaiden, moesten vanaf die dag voldoen.
- Digital Omnibus voor AI (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026): die wijzigde de leden 1 tot en met 6 van artikel 50 niet. Lid 7 (praktijkcodes en uitvoeringshandelingen) is herschreven en in artikel 111, lid 4, is een overgangsregeling toegevoegd. Generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, hebben tot 2 december 2026 om aan de markeringsplicht van lid 2 te voldoen. De richtsnoeren benadrukken dat deze overgangstermijn alleen het markeren betreft: een systeem dat zowel conversationeel als generatief is, moet vanaf 2 augustus 2026 melden dat de gebruiker met AI te maken heeft.
- Boetes: overtreding van artikel 50 kan worden beboet met maximaal EUR 15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is (artikel 99, lid 4, onder g). Voor het mkb, en sinds de Omnibus ook voor kleine midcaps, geldt het laagste bedrag als maximum. Handhaving is nationaal: elke lidstaat wijst markttoezichtautoriteiten aan. Voor AI-systemen die gebouwd zijn op een AI-model voor algemene doeleinden van dezelfde aanbieder houdt het AI-bureau toezicht.
Zie onze volledige tijdlijn van de AI-verordening na de Omnibus voor alle andere datums.
Checklist voor het mkb met een chatbot op de website
- Breng elk conversationeel contactpunt in kaart: websitewidget, bots op WhatsApp of Messenger, spraak/IVR, automatische e-mailantwoorden via een LLM, en assistenten in apps. Onze gratis website-audit toont chatwidgets van derden die op een pagina staan (de scripts van Intercom, Zendesk, Drift en Tawk.to worden herkend). Die vertelt je dat er een chattool wordt geladen, niet of de AI-functies van de leverancier aan staan; dat controleer je zelf.
- Bepaal per contactpunt je rol: AI-agent van een leverancier (je bent gebruiksverantwoordelijke) of gebouwd door of in opdracht van jou onder je eigen naam (je bent aanbieder). Schrijf de redenering op.
- Tools van leveranciers: open de widget als bezoeker, op desktop en mobiel. Staat er een AI-label in het eerste bericht en bij het invoerveld? Heeft je eigen begroeting, botnaam of avatar het overschreven? Vraag de leverancier hoe die aan artikel 50, lid 1, voldoet, en bewaar het antwoord.
- Eigen bouw: zet een melding in het eerste bericht vast in de code, zodat de prompt die niet kan weghalen, voeg een blijvend label toe, en test of het werkt in elke taal en elk kanaal dat je aanbiedt.
- Doe je niet voor als mens: geen menselijke voornamen met foto's voor bots, en geen "Ik ben Sophie van support" tenzij daarop "een AI-assistent" volgt.
- Bied een route naar een mens waar het ertoe doet (klachten, opzeggingen, kwetsbare gebruikers). De AI-verordening eist dat niet, maar consumenten- en sectorregels vaak wel.
- Toegankelijkheid: het label is echte tekst (niet alleen een icoon), leesbaar voor schermlezers, met voldoende contrast.
- Gegenereerde media: kan de bot beelden, audio of video maken, controleer dan de markering volgens lid 2 (door de leverancier of door jou), en label deepfakes volgens lid 4.
- De AVG ernaast: werk de privacyverklaring bij voor chattranscripten, controleer de verwerkersovereenkomst en de grondslag voor doorgifte van de leverancier, en laad de widget pas na toestemming als die niet-noodzakelijke cookies plaatst.
- Bewijs: bewaar gedateerde schermafbeeldingen van de melding, de verklaring van de leverancier en je rolbeoordeling. Controleer het opnieuw na elke update van de widget of de prompt.
- AI-geletterdheid (artikel 4): geef de medewerkers die de bot configureren een briefing. Sinds de Omnibus betekent dit maatregelen nemen om AI-geletterdheid te ondersteunen, niet een niveau garanderen.
Voorbeeldteksten voor de melding (EN/NL)
Houd het kort, concreet en vroeg. Pas het aan je tone of voice aan, maar houd de woorden "AI" en "assistent" of "chatbot" bij elkaar.
Eerste bericht in de chat
Hi! I'm an AI assistant, not a person. I can answer questions about orders and our products. Type "agent" at any time to reach our team.
Hoi! Ik ben een AI-assistent, geen medewerker. Ik help je met vragen over bestellingen en producten. Typ "medewerker" als je iemand van ons team wilt spreken.
Blijvend label bij het invoerveld
AI assistant · answers are generated automatically and may contain mistakes
AI-assistent · antwoorden worden automatisch gegenereerd en kunnen fouten bevatten
Voice- of telefoonbot (gesproken aan het begin)
You're speaking with an automated AI assistant. Say "employee" to be transferred to a colleague.
Je spreekt met een geautomatiseerde AI-assistent. Zeg "medewerker" om doorverbonden te worden met een collega.
Overdracht aan een mens
You're now chatting with Anna, a member of our support team.
Je chat nu met Anna van ons supportteam.
Volg artikel 50 zoals elke andere maatregel
In Dazr Compliance zet het EU AI Act-framework deze checklist om in terugkerende beheersmaatregelen. Voeg de schermafbeeldingen en verklaringen van leveranciers toe als bewijs, stel een reviewdatum in en laat een auditor de geschiedenis zien in een alleen-lezen weergave.
Veelgestelde vragen
Moet ik melden dat de chatbot op mijn website AI is?
De wettelijke plicht in artikel 50, lid 1, ligt bij de aanbieder van de chatbot. Heb je hem gebouwd of laten bouwen en gebruik je hem onder je eigen naam, dan ben jij dat. Gebruik je de AI-agent van een leverancier, dan moet de leverancier de melding inbouwen, maar controleer je zelf of die echt op je site verschijnt. Ook het consumentenrecht kan eisen dat je het vermeldt.
Is een klein "AI"-icoon genoeg?
Meestal niet op zichzelf. De richtsnoeren van de Commissie raden een bericht in gewone taal bij de eerste beurt aan en een label bij het invoerveld. Iconen en kleuren zijn een aanvulling. De informatie moet bij de eerste interactie duidelijk, te onderscheiden en toegankelijk zijn.
Stelt de Digital Omnibus de regels voor chatbots uit?
Nee. Verordening (EU) 2026/1744 stelde de regels voor hoog risico uit, maar liet artikel 50, leden 1 tot en met 6, ongewijzigd. Alleen de machineleesbare markeringsplicht in lid 2 heeft een overgangstermijn tot 2 december 2026, voor generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht.
Onze chatbot stelt alleen antwoorden voor die een medewerker verstuurt. Valt dat eronder?
De bezoeker heeft contact met een mens die een AI-tool gebruikt, niet rechtstreeks met een AI-systeem, dus artikel 50, lid 1, geldt waarschijnlijk niet. Artikel 50, lid 4, kan gelden als je door AI gegenereerde tekst over zaken van algemeen belang publiceert zonder menselijke beoordeling, wat niet zo is bij een medewerker die elk antwoord controleert.
Wie handhaaft artikel 50?
Nationale markttoezichtautoriteiten die elke lidstaat aanwijst. Het AI-bureau houdt toezicht op AI-systemen die gebouwd zijn op een AI-model voor algemene doeleinden van dezelfde aanbieder. Boetes lopen op tot EUR 15 miljoen of 3% van de wereldwijde omzet, en voor het mkb geldt het laagste van de twee.
Gerelateerd
Bronnen (stand 1 oktober 2026)
- Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), artikelen 3, 50, 99, 111 en 113, EUR-Lex.
- Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus voor AI), PB L van 24 juli 2026, artikel 1, punten 20, 38, 39 en 40.
- Richtsnoeren van de Commissie over de transparantieverplichtingen van artikel 50 AI-verordening, C(2026) 5054, 20 juli 2026.
- Vragen en antwoorden van de Europese Commissie: transparantieverplichtingen onder artikel 50.
- Praktijkcode voor transparantie van door AI gegenereerde content (definitieve versie gepubliceerd op 10 juni 2026).
Deze gids legt de wet uit zoals die op 1 oktober 2026 luidt en is geen juridisch advies. Laat je eigen situatie toetsen door een jurist of je nationale autoriteit.